„Kurs” dla neurologów – rozdział ostatni

Sztuczka z przedłużeniem zapisów na „kurs” się nie udała: przez ten dodatkowy miesiąc doszedł jeden chętny. Mało. No trudno, pomysł ewidentnie nie wypalił, jakoś przyjdzie to przeżyć. Zastanawiam się, czy: 1) moja wiadomość w ogóle nie dotarła do neurologów; 2) dotarła, ale: a) nie byli nią zainteresowani; b) byli zainteresowani, ale tego zainteresowania nie wyrazili, bo: b1) bali się ujawnić (choć przecież „kurs” miał być całkowicie anonimowy); b2) uznali, że jednak szkoda czasu, bo i tak w dającej się przewidzieć przyszłości podsyłana przeze mnie wiedza nie przyda się im w praktyce. Gdyby ktoś miał jakieś podejrzenia, niech będzie tak uprzejmy i mi da znać, chętnie poznam te opinie.

A wiedza? Jak pisałem wcześniej, nie jest to wiedza ukryta, poświęcając odrobinę pracy można ją bez większego problemu znaleźć w Sieci. Nie, nie odsyłam zainteresowanych do Googla, poniżej podaję wybrane przeze mnie linki (to tylko część tego, co jest dostępne). I mam wielką nadzieję, że jednak choć kilku neurologów rzuci okiem na ten materiał.

A wszystkich czytających te słowa zachęcam do podawania dalej informacji o niniejszym wpisie, bo wygląda na to, że tylko w ten sposób ma on szansę jakoś się przebić do lekarzy.

Artykuły
1. (Jak to wygląda od strony pacjenta – wyniki sondażu) Parental reporting of response to oral cannabis extracts for treatment of refractory epilepsy: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25845492
2. (Jw.) Report of a parent survey of cannabidiol-enriched cannabis use in pediatric treatment-resistant epilepsy: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4157067/
3. (Jw.) Report from a Survey of Parents Regarding the Use of Cannabidiol (Medicinal cannabis) in Mexican Children with Refractory Epilepsy: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5368357/
4. (Studium przypadku: głos lekarza i matki chorego dziecka) The case for medical marijuana in epilepsy: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12610/epdf
5. (Co ustaliła dotąd nauka? – przegląd z 2014…) Cannabidiol: Pharmacology and potential therapeutic rolein epilepsy and other neuropsychiatric disorders: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12631/epdf
6. (…z 2015) Cannabinoids: is there a potential treatment role in epilepsy?: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4845642/
7. (…i jeszcze jeden z 2015) Phytocannabinoids and epilepsy: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25475762
8. (Z doświadczeń dorosłych epileptyków kanadyjskich) Marijuana use in adults admitted to a Canadian epilepsy monitoring unit: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27568641
9. (Doświadczenia izraelskie z padaczką dziecięcą) CBD-enriched medical cannabis for intractable pediatric epilepsy – The current Israeli experience: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26800377
10. (Podsumowanie 3 badań przedstawionych na posiedzeniu American Epilepsy Society w 2014) Patient use of cannabis in epilepsy: https://www.sciencedaily.com/releases/2014/12/141208144146.htm
11. (Wyniki 3 niedawnych badań sponsorowanych przez producenta Epidiolexu) Pharmaceutical CBD (cannabidiol) shows promise for children with severe epilepsy: https://www.sciencedaily.com/releases/2015/12/151207145856.htm
12. (Próba wyjaśnienia mechanizmu działania kannabinoidów w padaczce) Cannabidiol: Pharmacology and potential therapeutic role in epilepsy and other neuropsychiatric disorders: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4707667/
13. (Jw.) The Pharmacological Basis of Cannabis Therapy for Epilepsy: http://jpet.aspetjournals.org/content/357/1/45.long
14. (Jw.) Cerebrospinal fluid levels of the endocannabinoid anandamide are reduced in patients with untreated newly diagnosed temporal lobe epilepsy: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1528-1167.2009.02334.x/full
15. (Jw.) Downregulation of the CB1 Cannabinoid Receptor and Related Molecular Elements of the Endocannabinoid System in Epileptic Human Hippocampus: http://www.jneurosci.org/content/28/12/2976.long
16. (Do zastanowienia: o wyjątkowej ostrożności neurologów) Fewer specialists support using medical marijuana and CBD in treating epilepsy patients compared with other medical professionals and patients: Result of Epilepsia’s survey: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12843/epdf

Wykłady i filmy dokumentalne
A. Medical Marijuana and Impacts on Epilepsy 2014: https://www.youtube.com/watch?v=U1Da-D0iGaM
B. Child Neurology Foundation Webinar: Cannabis in Epilepsy: https://www.youtube.com/watch?v=GzQU9YAWmLs
C. The Science of Cannabis as a Treatment for Epilepsy: https://www.youtube.com/watch?v=oqhJH7hIG4k
D. (kilka wystąpień z konferencji CannMed 2016) http://fast.wistia.net/embed/playlists/tzmtgbalv6?media_0_0%5BautoPlay%5D=false&media_0_0%5BcontrolsVisibleOnLoad%5D=false&popover=true&theme=tab [z rozwijanego menu w prawym górnym rogu proszę wybrać wymienionych poniżej prelegentów]
– 5. Dr. Bonni Goldstein
– 6. Dr. Orrin Devinsky
– 9. Dr. Minh Le
– 4. Dr. John Gaitanis (mówi nie tylko o padaczce)
E. (dwa wystąpienia z UIC Medicinal Cannabis Symposium)
– Bonni Goldstein https://www.youtube.com/watch?v=HuN-zmHeS3c
– Ilan Linder https://www.youtube.com/watch?v=qcm2t8wgRng (referuje tu badania, o których mówi tekst nr 9)
F. (jako podsumowanie: prezentacja Josha Stanleya z Fundacji Realm of Caring) The surprising story of medical marijuana and pediatric epilepsy (https://www.youtube.com/watch?v=ciQ4ErmhO7g).

Tymczasem w Koninie…

Na pierwszy rzut oka wiadomość fajna, na pewno pozytywna, ale niczym się nie wyróżniająca spośród innych. Ale po chwili refleksji…

Punkt konsultacyjny w Koninie powstał z inicjatywy obywateli, w ramach budżetu obywatelskiego! Mogli sobie zażyczyć placu zabaw, mogli wyremontowania dziurawej ulicy, mogli wreszcie kazać wyasfaltować kawałek parku i mieć nowy park-ing. Ale nie, wybrali punkt informujący o leczniczych właściwościach marihuany. Od razu przychodzi na myśl przykład Stanów Zjednoczonych: według prawa federalnego, obowiązującego w całym kraju, marihuana nie ma żadnych właściwości leczniczych i jest nielegalna. Ale w poszczególnych stanach (teraz już w zdecydowanej ich większości) sami obywatele w referendach zdecydowali, że chcą się leczyć tym, co im pomaga i nie interesuje ich, co kombinują jajogłowi w Waszyngtonie.

Jasne, podobieństwo tych dwóch sytuacji jest bardzo ograniczone, ale dla mnie informacja z Konina jest bardzo optymistyczna: Polacy wzięli sprawy w swoje ręce. Tu punkt konsultacyjny, tam inicjatywa obywatelska, jeszcze gdzie indziej pikieta w obronie Marka Bachańskiego czy protest przed siedzibą pewnego ministerstwa na Miodowej. Jak mawiają teraz młodzi: jest moc!

„Kurs” – falstart?

W poprzednim wpisie zaproponowałem polskim neurologom, że pokażę im wiarygodne źródła informacji o stosowaniu marihuany w padaczce dziecięcej. Zakładałem, że zainteresuje to może kilkunastu z ok. 300 polskich neurologów dziecięcych (a może także i „niedziecięcych”).

Niedawno rozmawiałem o tym z dr. Markiem Bachańskim. Stwierdził, że jestem zbytnim optymistą, bo nie ma u nas tak wielu lekarzy, którzy chcieliby wyjść poza swą strefę komfortu. No tak, medyczne zastosowanie marihuany, choć zadziwiająco w padaczce skuteczne, znajduje się zdecydowanie poza strefą komfortu, w jaką lekarze wchodzą na studiach i w której potem coraz bardziej się zadomawiają.

Wyniki mojego „zaciągu” zdają się potwierdzać słowa Bachańskiego: do tej pory zgłosiło się do mnie 5 osób; trzy z nich to matki chorych dzieci, o jednej nie wiem nic, a jedna to lekarz. Kiepsko… W tej sytuacji może sensowne będzie przesunąć rozpoczęcie „kursu” o jeszcze 1 miesiąc i zamiast w Święto Pracy, zacząć w (nomen omen) Dzień Dziecka.

Zastanawia mnie jedna rzecz (pewnie nigdy się tego nie dowiem): czy nie mam (na razie?) chętnych lekarzy dlatego, że nie są chętni, czy może dlatego, że mój przekaz do nich po prostu nie dotarł? Na wypadek gdyby to drugie, proszę wszystkich o rozpowszechnianie tej idei, zwłaszcza wśród neurologów. Może się ruszy.

Kannabinoidy w padaczce

(do lekarzy neurologów i innych osób zainteresowanych zastosowaniami marihuany w terapii padaczki)

Szanowni Państwo!

Wbrew temu, co możemy usłyszeć z różnych źródeł, które chcielibyśmy uważać za wiarygodne (wliczając w to, niestety, również Ministerstwo Zdrowia czy kilka działających w Polsce towarzystw neurologicznych), nie jest prawdą, że nie ma badań dotyczących terapeutycznego użytku kannabinoidów w zwalczaniu objawów padaczki. Tekstów na ten temat jest już w literaturze fachowej sporo.

Również jeśli chodzi o doświadczenia praktyczne zdobyte przez lekarzy, którzy leczą epileptyków marihuaną, dorobek jest większy niż się wydaje na Miodowej.

Nie ma żadnego powodu, dla którego polscy chorzy nie mogliby korzystać z tego, co oferuje medyczna marihuana. ŻADNEGO. Najlepiej by było, żeby robili to legalnie i pod kontrolą świadomego lekarza. Problem w tym, że takich lekarzy praktycznie w Polsce nie ma (jeśli kiedyś liczyliśmy, że jeden doktor Bachański uczyni wiosnę, to się przeliczyliśmy…) Bo gdzie mają się nasi lekarze dowiedzieć o działaniu marihuany? Przecież nie na zabetonowanych na pewne rodzaje wiedzy uczelniach medycznych, nie na szkoleniach organizowanych przez producentów farmaceutyków dla sprzedawców farmaceutyków. Na szczęście wiek XXI oferuje też inne możliwości.

Chciałbym Państwa zaprosić na internetowy „kurs”. Cudzysłów bierze się stąd, że będzie to raczej wskazanie Państwu źródeł specjalistycznej wiedzy na omawiany tu temat. Są one ogólnodostępne, ale nie zawsze łatwe do odnalezienia w przepastnych czeluściach Sieci. Wykładowcami na „kursie” będą naukowcy i lekarze praktycy, językiem wykładowym będzie angielski.

Zainteresowanych zapraszam po nieco więcej informacji do załączonego pliku. Wszystkich proszę o rozpowszechnianie tego pomysłu, bo będzie on miał praktyczny sens tylko wtedy, gdy uczestników „kursu” będzie więcej niż 2 czy 3. Na kanały oficjalne chyba nie ma co liczyć (choć będę próbował), więc zostają kanały nieformalne. Lekarzy proszę, by powiadamiali swoich kolegów po fachu, pacjentów – żeby powiadamiali swoich lekarzy.

Pierwsza lekcja „kursu” – w Święto Pracy.

Pozdrawiam
Bogdan Jot
autor książki „Marihuana leczy”
kurs@marihuanaleczy.pl

plik: http://marihuanaleczy.pl/kurs.rtf

Wspomnienia z Kurozwęk

Wspomnienia są dwa, i oba konopne, choć nie marihuanowe (w Kurozwękach marihuana też jest nielegalna…).

Na zeszłorocznych (2016) dniach konopnych poznałem dwa fajne produkty, o których za chwilę, bo przedtem wiążące się z nimi wspomnienie z imprezy rok wcześniejszej.

Wtedy pierwszy raz napiłem się napoju konopnego Hempy produkowanego przez Dobre Konopie. A właściwie to napojów, bo jest ich trzy. Fajne, orzeźwiające, niezbyt słodkie (zaleta!). Potem jeszcze parę razy miałem okazję ich spróbować i wrażenia wciąż były pozytywne. Nawet mojej mamie smakowały. Polecam.

Inne spotkanie w Kurozwękach 2015 – naturalne mydła Herbs & Hydro. Przeróżne kolory, przeróżne aromaty, a wśród nich, uwaga!, mydło konopne. Kupiłem parę kostek w różnych smakach, starczyły mi na długo. Nie dlatego, że mało się myję, ale pewnie mają mało substancji powodującej mydlenie się i nie zużywają się tak szybko.

Następna wizyta w Kurozwękach i… kolejny napój i kolejne mydła!

Do picia tym razem ciekawy napój konopny La Planta. Bardzo dobry. W odróżnieniu od poprzednich, ten ma smak tylko konopny. Wyczuwalny, ale bardzo delikatny. Też godny polecenia (widziałem, że innym też smakował). Do dostania na pewno na różnych imprezach konopnych, może też gdzie indziej.

No i drugi produkt: mydło. Znajomi z poprzednich Dni mieli nowość: mydła w płynie. Wśród nich oczywiście konopne. Jeżeli jego aromat komuś nie przypadnie do gustu, to polecam inne: ja wypróbowałem intrygującą w zapachu Perłę i tajemniczy Propolis. A jest dużo więcej.

PS
Ten wpis 
nie jest sponsorowany.

Może oni jednak mają rację…?

1.
Nie tak dawno wysłałem do członków sejmowej Komisji Zdrowia dość obszerny list w sprawie medycznej marihuany. Zawierał on m. in. ten fragment:

Trochę rozbawiła mnie wypowiedź, że przecież jak będzie mokry rok, to będzie niższy plon i kto skontroluje, czy różnicy ktoś nie wyprowadził na czarny rynek. Naprawdę nasze państwo jest tak kiepsko zorganizowane, że taki problem jest dla nas nie do przeskoczenia? Naprawdę tak się uważa w Sejmie?

Zaraz do niego wrócę.

2.
Właśnie dowiedziałem się czegoś, co postawiło mi włosy na głowie. Otóż, w osadnikach komunalnych oczyszczalni ścieków powstaje sporo szlamu. Jest on wykorzystywany do użyźniania nieużytków, np. lasów. Choć jest bardzo żyzny, zdecydowanie nie nadaje się do upraw roślin spożywczych, bo jest w nim od groma bakterii, pasożytów i innego świństwa. Tajemnicą poliszynela jest jednak, że przed oczyszczalniami ustawiają się kolejki chętnych na szlam – wygląda, że bardzo im leży na sercu wzrost lasów. Przez łańcuszek podstawionych firm szlam trafia do licznych szklarni, pod rzodkiewki, kapustę, czy co tam akurat dany miłośnik lasów uprawia. To ponoć bardzo powszechny proceder.

3.
Więc się zastanawiam: a może jednak ci posłowie wiedzą, co robią? Może znają masę takich historii i mają rację, gdy są przekonani, że Polak potrafi, że nie ma w Polsce takiej kontroli, której nie przekona odpowiedniej grubości koperta? W końcu nie bez powodu jesteśmy uważani za jeden z najbardziej skorumpowanych krajów Unii…

Ja wiem, że nawet gdyby uprawiana na potrzeby medyczne marihuana rzeczywiście przeciekała na czarny rynek, nie stanowiłoby to problemu dla zdrowia publicznego, a wręcz przeciwnie. Ale posłowie o marihuanie wiedzą niewiele, więc zdają się na osobę, która – ich zdaniem – stosowną wiedzę posiada. A skoro minister Radziwiłł mówi, że marihuana jest śmiertelnie niebezpieczna, to może postawa posłów w sprawie medycznej marihuany ma jakąś racjonalną podstawę? Chyba chciałbym móc w to wierzyć…

Po posiedzeniu Komisji – list do członków Komisji Zdrowia

Szanowne Panie Posłanki, szanowni Panowie Posłowie!

Przez dłuższą chwilę zastanawiałem się, czy jest sens pisać ten list. Po pierwsze, wszystkie decyzje w sprawie marihuany, jak się wydaje, już zapadły, a cała reszta, czyli czekające nas czytania i głosowania, to jedynie część sejmowego rytuału, który jest niezbędny, choć do samej sprawy nic nie wnosi. Po drugie, wcale nie mam pewności, czy ten tekst dotrze do adresatów, czy może raczej, decyzją czujnych asystentów, trafi do kosza. Ale z drugiej strony nie chciałbym, żeby kiedyś ktoś z Państwa powiedział „szkoda, że wcześniej tego nie wiedziałam/-łem”. Więc jednak napiszę…

1. Ministerstwo Zdrowia zastanawia się, czy będzie w Polsce duże zapotrzebowanie na medyczną marihuanę. Swoje wątpliwościach opiera na niewielkiej liczbie wniosków o import docelowy. To marna podstawa do rozważań i w MZ nie mogą o tym nie wiedzieć. Stygmatyzacja tego leku, dodatkowe obowiązki sprawozdawcze związane z jego stosowaniem (odbierane, przynajmniej przez niektórych lekarzy, jako ostrzeżenie – wiem, bo to właśnie od lekarzy się o tym dowiedziałem), wciąż żywe wspomnienie zawodowych losów dr. Bachańskiego, jawna niechęć niektórych konsultantów wojewódzkich i ich stanowcza zapowiedź, że żadnego wniosku nie podpiszą… wszystko to stwarza mało komfortową sytuację, w której lekarz, nawet przekonany do celowości spróbowania tej terapii, trzy razy się zastanowi przed wystawieniem wniosku. Zalegalizowanie medycznych zastosowań marihuany oczywiście diametralnie zmieniłoby tę sytuację.

A jakie może być realne zapotrzebowanie na marihuanę ze strony polskich chorych? Mówię o tym w moim wpisie blogowym, serdecznie zapraszam do rzucenia okiem: http://marihuanaleczy.pl/skala-problemu/

2. Ciekawa i kuriozalna jest argumentacja Ministerstwa Zdrowia, że lekarze nie chcą przepisywać chorym marihuany, bo jest to jedynie leczenie objawowe, a nie przyczynowe i że istnieją dla marihuany sprawdzone alternatywy farmaceutyczne. Tak wypowiada się osoba posiadająca dyplom lekarza medycyny… Chciałbym zapytać: Panie Ministrze, jakie ma Pan sprawdzone alternatywy farmaceutyczne w przypadku padaczki lekoopornej? Mógłby Pan wyjaśnić mnie, nielekarzowi, co oznacza słowo „lekooporny”? – bo chyba jednak nie rozumiem. A przy okazji prosiłbym też o orientacyjną informację, jaka część specyfików sprzedawanych w aptekach służy do leczenia przyczynowego: 90%? 50%? … 10%?

3. Ministerstwo nie wie, jakie będzie zgłaszane przez chorych zapotrzebowanie na lek. Oczywiście, wątpliwość słuszna, będziemy mogli się tego dowiedzieć dopiero po poznaniu odpowiedzi na parę ważnych pytań: kiedy polscy lekarze przestaną się bać marihuany? jaka będzie faktyczna dostępność leku w aptekach? (bo jeśli taka, jak na import docelowy, to sukcesu nie wróżę), no i najważniejsze: jaka będzie cena? bo mocno się obawiam, że sporo powyżej czarnorynkowej – z oczywistymi tego implikacjami…).

Pomysł, żeby marihuanę importować, jest, moim zdaniem, bardzo słuszny: przy dobrych układach pierwsze partie suszu mogłyby dotrzeć do Polski właściwie natychmiast po wejściu w życie nowelizacji prawa, podczas gdy na plon z upraw krajowych trzeba czekać wiele miesięcy. Ale moim zdaniem import powinien być z góry określony w ustawie jako rozwiązanie przejściowe na pierwszy okres (dwa lata? trzy?) obowiązywania nowych regulacji. A potem oczywiście uprawy krajowe, które, powtórzę, powinny od razu być wpisane jako rozwiązanie docelowe.

Trochę rozbawiła mnie wypowiedź, że przecież jak będzie mokry rok, to będzie niższy plon i kto skontroluje, czy różnicy ktoś nie wyprowadził na czarny rynek. Naprawdę nasze państwo jest tak kiepsko zorganizowane, że taki problem jest dla nas nie do przeskoczenia? Naprawdę tak się uważa w Sejmie?

4. Na przekonanie lekarzy będzie potrzebna dłuższa chwila, nie mam co do tego wątpliwości. Jednym z najsmutniejszych powodów tego stanu rzeczy jest to, że na przeszkodzie stanie oficjalna medycyna. Już staje. Niedawno odbyła się we Wrocławiu nasza konferencja, jej częścią był panel dyskusyjny poświęcony stosowaniu kannabinoidów w padaczce dziecięcej. Wśród panelistów było 2 zagranicznych profesorów neurologii dziecięcej posiadających spore doświadczenie praktyczne na tym polu. Zaprosiliśmy trzy polskie towarzystwa neurologiczne (w tym jedno posiadające w nazwie epilepsję i jedno – neurologię dziecięcą), ale z naszego zaproszenia nie skorzystało żadne z nich. Ponadto informację o konferencji chcieliśmy zamieścić na kilku internetowych portalach dla lekarzy oraz w oficjalnym organie Naczelnej Rady Lekarskiej – „Gazecie Lekarskiej”. Bez skutku: zainteresowanie tematem było zerowe…

5. W czasie obrad Komisji kilka razy wspomniano o zasadzie „primum non nocere”, którą muszą kierować się lekarze. Przypominali o niej sami obecni na sali lekarze. Chciałbym ich zapytać: a co w sytuacji, kiedy wiadomo, że nierobienie niczego przynosi zdecydowanie większą szkodę niż podjęcie działania niesprawdzonego w oficjalnych procedurach, ale wykazującego w praktyce sporą skuteczność i znikomą szkodliwość? Co wtedy – czy w takiej sytuacji lekarz nie powinien móc zdecydować, że nie będzie szkodzić przez zaniechanie działania?

6. W wypowiedziach posłów i przedstawicieli zaproszonych instytucji często przewijały się terminy „surowiec farmaceutyczny”, „środek do produkcji leków”, „przetwory z konopi”. Proszę jednak pamiętać, że wszędzie, gdzie zalegalizowano medyczny użytek marihuany, najbardziej powszechną formą dostarczaną pacjentom (przepraszam, doprecyzuję: zdecydowanie najbardziej powszechną formą) jest susz. Pracownik NIL zapytał: „Jak ten susz aplikować dzieciom?”. Proszę Państwa, rodzice od dawna wiedzą jak. Proszę mi wierzyć, że w znalezieniu właściwej dawki, najlepszej drogi podawania leku czy odpowiedniej częstotliwości jego zażywania żaden aptekarz nie będzie tak skuteczny jak rodzice (albo dorośli chorzy). Niektórym pacjentom lepiej służą czopki z masła kakaowego, innym z oleju kokosowego; u jednych trochę za dużo THC powoduje niepożądane reakcje, u innych przynosi rewelacyjne rezultaty; jednym wystarcza dawka x, inni potrzebują dwa albo i trzy razy więcej. Jeżeli w aptekach bez problemu będzie można otrzymać odpowiedni preparat dobrze dopasowany do indywidualnych potrzeb, to w porządku. Ale powiem szczerze, że mam co do tego spore wątpliwości.

W przesłanym Państwu kiedyś nagraniu wspominałem, że odmienność marihuany od leków farmaceutycznych polega między innymi na tym, że bardzo rośnie rola pacjenta, która nie polega już na wykonywaniu poleceń lekarza, lecz na współtworzeniu procesu terapeutycznego, a nawet na odgrywaniu w nim wiodącej roli. Myślę, że między innymi stąd bierze się niechęć wielu lekarzy, przyzwyczajonych do innej zależności.

7. Pytanie techniczne (i to rzeczywiście jest pytanie, nie znam na nie odpowiedzi): przedstawiciel BAS stwierdził, że „wskazana byłaby notyfikacja” pozostałych krajów Unii. Pytanie jest następujące: czy rząd RP otrzymał taką notyfikację od rzędu Niemiec? (Niemcy niedawno mocno zmienili swoje prawo i umożliwili chorym o wiele szerszy dostęp do medycznej marihuany). Albo od rządu Republiki Czeskiej, gdzie zmiany w prawie miały miejsce w 2013?

8. Uwaga końcowa: mówiąc o negocjacjach nad treścią ustawy, p. poseł Raczak stwierdził w pewnym momencie: „Proszę docenić drugą stronę”. No właśnie: nie mamy problemu, który trzeba załatwić ku pożytkowi chorych. Mamy jedną stronę i drugą stronę…

Z poważaniem
Bogdan Jot

Skala problemu

W wypowiedziach niektórych polityków i, przede wszystkim, urzędników z MZ, znaleźć można informację, że całe zamieszanie wokół medycznej marihuany jest zdecydowanie za duże, bo problem dotyczy niewielkiej grupy chorych, a wszyscy potrzebujący mogą otrzymać lek poprzez import docelowy. To może zastanówmy się, czy naprawdę „całe to zamieszanie” ogranicza się do trzydziestu paru szczęśliwców, którym rocznie udaje się przejść przez tę skomplikowaną procedurę.

Statystyki pokazują, że na padaczkę choruje około 1% ludzi, a z grubsza jedna trzecia wszystkich padaczek to jej postacie lekooporne. Oznaczałoby to, że w Polsce jest około 400 tysięcy epileptyków (liczbę tę potwierdzają różne źródła, np. to albo to). Z tej grupy dobrze ponad 100 tysięcy osób (w tym zapewne co najmniej 20 tysięcy dzieci) nie reaguje na terapię farmaceutykami. Wiarygodne badania (np. te przeprowadzone przez dr. Orrina Devinsky’ego w USA) pokazują, że zastosowanie kannabinoidów daje istotną poprawę u ponad 50% „chorych lekoopornych”. Mamy zatem jakieś 60 tysięcy epileptyków, których los mógłby się poprawić, gdyby nie idiotyczny upór naszej władzy.

Ale padaczka to przecież tylko jedna z tylu chorób, w których marihuana może być skutecznie stosowana. Inną jest np. choroba Leśniowskiego-Crohna. Znalazłem informację, że jest w Polsce „prawdopodobnie 17 tysięcy” chorych, a jeśli wziąć pod uwagę wszystkie choroby zapalne jelit, to liczba ta wzrasta do co najmniej 50 tysięcy. Badania statystyczne (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5193087/, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21795981) sugerują skuteczność marihuany w ograniczaniu objawów tego rodzaju chorób rzędu 33-50%. Przyjmijmy tę mniejszą wartość. Dawałoby to nam grupę około 20 tysięcy osób, którzy mogliby odnieść terapeutyczne korzyści z legalizacji medycznej marihuany.

Na tym wyliczenia zakończę. Najzwyczajniej w świecie nie chce mi się dalej szukać danych: ilu Polakom cierpiącym na depresję mogłaby pomóc marihuana, ilu doświadczającym przewlekłego bólu, ilu z zaburzeniami apetytu, ilu z uporczywą migreną… Bez żadnych wątpliwości rzucam łączną liczbę 200 tysięcy. To mój szacunek i jestem przekonany, że nie jest on przesadzony.

Ale… jak by nie patrzeć, powyższe wyliczanki są jednak dość teoretyczne i cokolwiek amatorskie. Czy istnieje jakiś sposób na ich weryfikację? Myślę, że istnieje.

Liczący ok. 8 milionów mieszkańców Izrael ma jeden z najlepiej rozwiniętych systemów medycznej marihuany. Izraelscy lekarze mogą przepisywać recepty na marihuanę osobom chorym na kilka wymienionych w przepisach chorób. Liczba beneficjentów tego systemu rośnie szybko i systematycznie. Od naszych izraelskich gości biorących udział w konferencji dowiedziałem się, że jest ich już ponad 25 tysięcy, a założona przez izraelski rząd liczba 40 tysięcy zostanie osiągnięta raczej prędzej niż później.

Gdyby wziąć pod uwagę obie liczby z Izraela (25 tysięcy już / 40 tysięcy docelowo) i zastosować prostą proporcję, otrzymamy dla Polski przedział pomiędzy 125 i 200 tysięcy osób. Czyli: chyba by mi się zgodziło. Oczywiście, tak mechaniczne przenoszenie doświadczeń pomiędzy krajami nie do końca jest uprawnione, zdaję sobie z tego sprawę. Zwłaszcza gdy w tylko jednym z tych krajów dobro chorych ma dla władzy znaczenie priorytetowe…

Zdzierstwo

Od dłuższego czasu zapowiadana była rewolucja na rynku olejków z CBD. Czekaliśmy na produkt, który miał być dowodem, że dobrą jakość można oferować za ceny o wiele niższe niż te, które zdzierają z klientów już obecni na rynku producenci.

Rewolucyjny produkt już jest. Szybko rzuciłem się do obliczeń i porównań. Oto wyniki:

Cannapol: w największym opakowaniu jest 2000 mg CBD, kosztuje ono 530 zł.

Porównuję:

Cannabigold: olejek o zbliżonym stężeniu (5%) kosztuje 125 zł za 10 g olejku – jest tam 500 mg CBD (na stronie widzę obrazek opakowania 25 g, ale kupić się go nie da). Rachunek jest prosty: 2000 mg CBD mam tutaj za 125 * 4 = 500 zł.

Cannabis sativa: w ofercie 30 ml 5% olejku za 298,99 zł. Jest tam 1140 mg CBD, co oznacza, że za 2000 mg trzeba zapłacić 298,99 / 1140 * 2000 = 524 zł.

Maxa Hempa w porównaniach nie biorę pod uwagę, bo najniższe stężenie oferowane przez tę markę to 15%.

Oczywiście, sam koszt grama CBD to jeszcze nie wszystko, ważne są inne rzeczy (np. co poza CBD znajduje się w produkcie), ale na pierwszy rzut oka widać, że rewolucja raczej chyba się nie udała.

Literatura

Już za moment (3 II) rozpocznie się kolejna w Polsce konferencja poświęcona medycznym zastosowaniom marihuany. Chyba najbardziej fachowa ze wszystkich dotychczasowych, z udziałem m. in. kilku lekarzy wykorzystujących marihuanę w swej codziennej praktyce. Odbędą się 2 specjalistyczne panele dyskusyjne poświęcone kannabinoidom w walce z bólem i w padaczce dziecięcej – mam nadzieję, że spotkają się z odpowiednim zainteresowaniem naszych lekarzy. To głównie dla nich przygotowałem poniższe dwa wykazy literatury naukowej – takich prac jest zdecydowanie więcej, nawet nie próbowałem znaleźć wszystkich, te miałem akurat w moich notatkach. Ale myślę, że to i tak wystarczy, żeby dać do myślenia zwolennikom poglądu, że nie ma badań.

 → ZWALCZANIE BÓLU

● Amygdala activity contributes to the dissociative effect of cannabis on pain perception – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3549497/
● Cannabinergic Pain Medicine: Developing a Concise Clinical Primer and Surveying Randomized-Controlled Trial Results – http://www.jpsmjournal.com/article/S0885-3924(12)00639-2/fulltext
● High hopes for cannabinoid analgesia – http://www.bmj.com/content/329/7460/257
● Tetrahydrocannabinol (Delta 9-THC) Treatment in Chronic Central Neuropathic Pain and Fibromyalgia Patients: Results of a Multicenter Survey – https://www.hindawi.com/journals/arp/2009/827290/
● Crucial Role of CB2 Cannabinoid Receptor in the Regulation of Central Immune Responses during Neuropathic Pain – http://www.jneurosci.org/content/28/46/12125.full
● Cannabinoids for the Treatment of Chronic Non-Cancer Pain: An Updated Systematic Review of Randomized Controlled Trials – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25796592/
● The role of the endocannabinoid system in pain – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25846617
● Role of the Cannabinoid System in Pain Control and Therapeutic Implications for the Management of Acute and Chronic Pain Episodes – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2430692/
● CB2 cannabinoid receptor agonists: pain relief without psychoactive effects? – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12550743
● Cannabinoids and Hallucinogens for Headache – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/head.12025/abstract
● Peripherally Restricted Cannabinoids for the Treatment of Pain – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/phar.1642/abstract
● Inhaled Cannabis Shown Effective for Diabetic Neuropathy Pain – http://americanpainsociety.org/about-us/press-room/inhaled-cannabis-shown-effective-for-diabetic-neuropathy-pain
● Pain modulation by negative affective state: role of the endocannabinoid system – http://cannabis-med.org/members/wp-content/uploads/2015/11/David-Finn-Pain-modulation-by-negative-affective-state-role-of-the-endocannabinoid-system.pdf
● Multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled, parallel-group study of the efficacy, safety, and tolerability of THC:CBD extract and THC extract in patients with intractable cancer-related pain – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19896326
● Evaluating Sativex® in Neuropathic Pain Management: A Clinical and Neurophysiological Assessment in Multiple Sclerosis – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26764336
● Low Dose Vaporized Cannabis Significantly Improves Neuropathic Pain – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3566631/
● Dronabinol increases pain threshold in patients with functional chest pain: a pilot double-blind placebo-controlled trial – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26822791
● Meta-analysis of cannabis based treatments for neuropathic and multiple sclerosis-related pain – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17257464
● The Effect of Medicinal Cannabis on Pain and Quality-of-Life Outcomes in Chronic Pain: A Prospective Open-label Study – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26889611
● Nabilone for the Management of Pain – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26923810
● Survey says cannabis patients find pain relief, improved mood – http://www.whig.com/article/20160328/ARTICLE/303289889
● A Single Intrathecal or Intraperitoneal Injection of CB2 Receptor Agonist Attenuates Bone Cancer Pain and Induces a Time-Dependent Modification of GRK2 – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26935064
● Combined Treatment with Morphine and Δ9-Tetrahydrocannabinol in Rhesus Monkeys: Antinociceptive Tolerance and Withdrawal – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26937020
● State of the evidence: Cannabinoids and cancer pain-A systematic review – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27863159
● The pharmacokinetics, efficacy, safety, and ease of use of a novel portable metered-dose cannabis inhaler in patients with chronic neuropathic pain: a phase 1a study – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25118789
● Comprehensive Review of Medicinal Marijuana, Cannabinoids, and Therapeutic Implications in Medicine and Headache: What a Long Strange Trip It’s Been … – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/head.12570/abstract
● Smoked Medicinal Cannabis for Neuropathic Pain in HIV: A Randomized, Crossover Clinical Trial – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3066045/
● Cannabis for the Management of Pain: Assessment of Safety Study – http://www.jpain.org/article/S1526-5900(15)00837-8/fulltext
● Effects of Vaporized Marijuana on Neuropathic Pain – Study Results – https://www.clinicaltrials.gov/ct2/show/results/NCT01037088
● An Exploratory Human Laboratory Experiment Evaluating Vaporized Cannabis in the Treatment of Neuropathic Pain From Spinal Cord Injury and Disease – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27286745
● Are cannabinoids an effective and safe treatment option in the management of pain? A qualitative systematic review – http://www.bmj.com/content/323/7303/13
● Prescribing cannabis for harm reduction – https://harmreductionjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1477-7517-9-1
● Cannabinoids Ameliorate Pain and Reduce Disease Pathology in Cerulein-Induced Acute Pancreatitis – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2268094/
● Cannabinoids as Pharmacotherapies for Neuropathic Pain: From the Bench to the Bedside – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2755639/
● Cannabinoids for Neuropathic Pain – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25160710
● Cannabinoids for treatment of chronic non-cancer pain; a systematic review of randomized trials – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3243008/
● Cannabinoids in the management of difficult to treat pain – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2503660/
● Role of Cannabinoids in Pain Management – http://cannabisclinicians.org/role-of-cannabinoids-in-pain-management/
● Cannabinoids suppress inflammatory and neuropathic pain by targeting α3 glycine receptors – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3371734/
● Smoked cannabis for chronic neuropathic pain: a randomized controlled trial – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2950205/
● Low-Dose Vaporized Cannabis Significantly Improves Neuropathic Pain – http://www.jpain.org/article/S1526-5900%2812%2900864-4/abstract
● Effects of Delta-9-Tetrahydrocannabinol and Cannabidiol on Cisplatin-Induced Neuropathy in Mice – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27214593
● Cannabis as an Adjunct to or Substitute for Opiates in the Treatment of Chronic Pain – http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02791072.2012.684624
● Involvement of the endocannabinoid system in osteoarthritis pain – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24494687
● Neuropathic orofacial pain: cannabinoids as a therapeutic avenue – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25150831
● Randomized, controlled trial of cannabis-based medicine in central pain in multiple sclerosis – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16186518
● Sativex successfully treats neuropathic pain characterised by allodynia: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17997224
● The Endocannabinoid System, Cannabinoids, and Pain – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3820295/
● Therapeutic potential of cannabis in pain medicine – http://bja.oxfordjournals.org/content/101/1/59.full
● Use of cannabinoids in cancer care: palliative care – http://www.current-oncology.com/index.php/oncology/article/view/2962/2087
● Why U.S. Doctors Love Opioids and Hate Marijuana for Chronic Pain – http://labblog.uofmhealth.org/rounds/why-us-doctors-love-opioids-and-hate-marijuana-for-chronic-pain
● Neuropathic Pain – https://www.projectcbd.org/neuropathic-pain

 → PADACZKA

● Marijuana-Derived Epilepsy Drug in Clinical Trial for Children with Uncontrolled Seizures – http://www.ucsf.edu/news/2014/02/111641/marijuana-derived-epilepsy-drug-clinical-trial-children-uncontrolled-seizures
● The Endogenous Cannabinoid System Regulates Seizure Frequency and Duration in a Model of Temporal Lobe Epilepsy – http://jpet.aspetjournals.org/content/307/1/129.long
● Parental reporting of response to oral cannabis extracts for treatment of refractory epilepsy – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25845492
● Cannabidiol as a new treatment for drug-resistant epilepsy in tuberous sclerosis complex – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27696387
● Cannabidiol: Pharmacology and potential therapeutic rolein epilepsy and other neuropsychiatric disorders – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12631/epdf
● The case for medical marijuana in epilepsy – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12610/epdf
● The cannabinoids as potential antiepileptics – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6975285
● Medical Marijuana Extract Curbs Seizure Frequency in Early Trial of Epilepsy Patients – http://nyulangone.org/press-releases/medical-marijuana-extract-curbs-seizure-frequency-in-early-trial-of-epilepsy-patients
● Marijuana use in adults admitted to a Canadian epilepsy monitoring unit – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27568641
● Cannabis anti-convulsant shakes up epilepsy treatment – https://www.newscientist.com/article/dn22263-cannabis-anti-convulsant-shakes-up-epilepsy-treatment/
● Cannabidiol exerts anti-convulsant effects in animal models of temporal lobe and partial seizures – http://www.seizure-journal.com/article/S1059-1311(12)00057-X/fulltext
● Aberrant epilepsy-associated mutant Nav1.6 sodium channel activity can be targeted with cannabidiol – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27267376
● Slim Evidence for Cannabinoids for Epilepsy – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3639568/
● Pharmaceutical CBD (cannabidiol) shows promise for children with severe epilepsy – http://www.sciencedaily.com/releases/2015/12/151207145856.htm
● Cannabidiol in patients with treatment-resistant epilepsy: an open-label interventional trial – http://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(15)00379-8/abstract
● Cannabidiol as a Potential Treatment for Febrile Infection-Related Epilepsy Syndrome (FIRES) in the Acute and Chronic Phases – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27655472
● Cannabinoids: is there a potential treatment role in epilepsy? – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4845642/
● Cannabinoids for epilepsy – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22696383
● CBD-enriched medical cannabis for intractable pediatric epilepsy: The current Israeli experience – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26800377
● Cannabis and other illicit drug use in epilepsy patients – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23311572
● Efficacy and safety of epidiolex (cannabidiol) in children and young adults with treatment-resistant epilepsy: update from the expanded access program – https://www.aesnet.org/meetings_events/annual_meeting_abstracts/view/2414222
● Long-term efficacy and tolerability of add-on cannabidiol for drug-resistant pediatric epilepsies – https://www.aesnet.org/meetings_events/annual_meeting_abstracts/view/2328389
● Fewer specialists support using medical marijuana andCBD in treating epilepsy patients compared with othermedical professionals and patients: Result of Epilepsia’ssurvey – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12843/epdf
● Cannabidiol Displays Antiepileptiform and Antiseizure Properties In Vitro and In Vivo – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2819831/
● The case for medical marijuana in epilepsy – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/epi.12610/full
● Temporal characterization of changes in hippocampal cannabinoid CB1 receptor expression following pilocarpine-induced status epilepticus – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2841984/
● Phytocannabinoids and epilepsy – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25475762
● Duration of use of oral cannabis extract in a cohort of pediatric epilepsy patients – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27859038
● Patient use of cannabis in epilepsy – https://www.sciencedaily.com/releases/2014/12/141208144146.htm
● Medical Marijuana and Epilepsy – http://www.epilepsy.com/learn/treating-seizures-and-epilepsy/other-treatment-approaches/medical-marijuana-and-epilepsy
● Δ9-THC Intoxication by Cannabidiol-Enriched Cannabis Extract in Two Children with Refractory Epilepsy: Full Remission after Switching to Purified Cannabidiol – http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fphar.2016.00359/full
● Cerebrospinal fluid levels of the endocannabinoid anandamide are reduced in patients with untreated newly diagnosed temporal lobe epilepsy – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1528-1167.2009.02334.x/full
● Chronic administration of cannabidiol to healthy volunteers and epileptic patients – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7413719
● The Pharmacological Basis of Cannabis Therapy for Epilepsy – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26787773
● Cannabis and Endocannabinoid Signaling in Epilepsy – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26408165
● Cannabidiol: Promise and Pitfalls – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4189631/
● Cannabidiol: Pharmacology and potential therapeutic role in epilepsy and other neuropsychiatric disorders – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4707667/
● Cannabidiol for Intractable Epilepsy: Promising Open-label Results Increase Interest in Forthcoming Blinded Trials – http://journals.lww.com/neurotodayonline/Fulltext/2016/02040/Cannabidiol_for_Intractable_Epilepsy__Promising.8.aspx
● AHP Releases Cannabis in the Management and Treatment of Seizures and Epilepsy: A Scientific Review – https://www.naturalproductsinsider.com/news/2014/03/ahp-releases-review-on-cannabis-in-the-treatment.aspx
● Clinical Experience With Cannabis In Treatment-Resistant Pediatric Epilepsy – http://docplayer.net/21578411-Clinical-experience-with-cannabis-in-treatment-resistant-pediatric-epilepsy.html
● Cannabis in the Treatment of Pediatric Epilepsy – http://theroc.us/images/Cannabis in the Treatment of Pediatric Epilepsy.pdf
● Endocannabinoid system protects against cryptogenic seizures – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21441624
● Report of a parent survey of cannabidiol-enriched cannabis use in pediatric treatment-resistant epilepsy – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4157067/
● Analysis of endocannabinoid signaling elements and related proteins in lymphocytes of patients with Dravet syndrome – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4804326/
● Anti-Convulsant Properties of Cannabis Extract is NOT a New Discovery – http://epilepsyu.com/blog/anti-convulsant-properties-cannabis-extract-new-discovery/
● CENSORED: 1947 Cannabis Study on Epilepsy – http://weedfinder.com/dash/news/censored-1947-cannabis-study-on-epilepsy/

………………..

W sobotę będziemy rozmawiali na temat stosowania kannabinoidów w onkologii. Dla tych od „nie ma badań” też przygotowałem trochę linków – tym razem do stron, na których zbiorczo przedstawiono informacje o różnych badaniach z tego obszaru. Niestety, poza paroma wyjątkami nie są to badania kliniczne. Będę o tym mówił w moim wystąpieniu na konferencji.

RAK

● 123 Studies Show Cannabis Prohibition Is Killing Cancer Patients – http://www.exposingtruth.com/123-cannabis-cancer/
● 20 Medical Studies that prove cannabis can cure cancer – http://londoncannabisclub.com/20-medical-studies-prove-cannabis-can-cure-cancer/
● 20 Medical Studies That Show Cannabis Can Be A Potential Cure For Cancer – http://www.collective-evolution.com/2013/08/23/20-medical-studies-that-prove-cannabis-can-cure-cancer/
● 34 Studies showing cannabis can cure cancer – http://www.cureyourowncancer.org/cannabis-can-cure-many-forms-of-cancer.html
● 4 Studies Proving that Marijuana can Treat Brain Cancer – http://naturalsociety.com/4-studies-marijuana-treat-brain-cancer/
● 64 Studies That Show Cannabis Can Treat Various Cancers – https://thejointblog.com/61-studies-show-cannabis-can-treat-various-cancers/
● 68 studies on the efficiency of marijuana against cancer- http://www.alchimiaweb.com/blogen/68-studies-efficiency-marijuana-against-cancer/
● 700 medicinal uses of cannabis sorted by disease – http://www.encod.org/info/700-MEDICINAL-USES-OF-CANNABIS.html
● 9 types of cancer that can be killed by cannabis – http://healthycures.org/9-types-of-cancer-that-can-be-killed-by-cannabis/
● Cannabis Cures – 121 Studies Cannabinoids Kill Cancer cells – http://thecannabiscure.blogspot.com/2015/01/121-studies-cannabinoids-kill-cancer.html
● Lista 34 badań medycznych dowodzących skuteczność wykorzystywania konopi w terapii nowotworów – http://konopielecza.pl/lista-34-badan-medycznych-dowodzacych-skutecznosc-wykorzystywania-konopi-w-terapii-nowotworow/
● Marihuana leczy raka! – czyli 20 badań medycznych potwierdzających lecznicze właściwości konopi – http://www.medicoland.pl/artykuly/100/marihuana-leczy-rakaczyli-20-badan-medycznych-potwierdzajacych-lecznicze-wlasciwosci-konopi
● Over 100 Scientific Studies Agree: Cannabis Annihilates Cancer – http://wakeup-world.com/2015/05/17/over-100-scientific-studies-agree-cannabis-annihilates-cancer/
● The Top 42 Medical Studies That Prove Cannabis Cures Cancer – http://www.hempforfuture.com/2014/05/12/the-top-42-medical-studies-that-prove-cannabis-cures-cancer/
● There Are Now 100 Scientific Studies That Prove Cannabis Cures Cancer – http://higherperspectives.com/cannabis-cures-cancer/